Science Sunday Maart 2026

Welkom bij een nieuwe editie van mijn Science Sundays, het maandelijkse moment waar ik stilsta bij de wetenschappelijke artikels die de deze maand mijn aandacht trokken. In dit overzicht deel ik recente publicaties, interessante bevindingen of weetjes en relevante updates. En dat alles gebundeld op een korte en toegankelijke manier, zodat iedereen die graag meedenkt of meeleest rond gezondheidswetenschap makkelijk kan aansluiten.

Met veel plezier deel ik in deze rubriek wat mij inspireerde, prikkelde of gewoonweg bleef hangen. Hopelijk doet het hetzelfde voor wie hier meeleest.

1/ Borstvoeding en tandbederf?

Vrouwen die borstvoeding geven en waarvan de kindjes een gaatje hebben in de tanden, worden vaak aangeraden om de borstvoeding te stoppen. Het verband tussen borstvoeding en tandbederf is echter veel minder zwart-wit dan soms wordt voorgesteld. Gaatjes in de tanden mogen nooit een reden zijn om te adviseren om met borstvoeding te stoppen. Veel zinvoller is een holistische blik op mondgezondheid bij jonge kinderen, met aandacht voor goede tandhygiëne, fluoridegebruik en voedingsgewoonten. Alleen door al die factoren samen te bekijken, kan tandbederf echt preventief aangepakt worden.

Dat werd ook weer duidelijk door een interessante studie over de relatie tussen borstvoeding en tandcariës bij jonge kinderen. De onderzoekers vonden dat een langere duur van borstvoeding geassocieerd was met minder tandbederf, terwijl factoren zoals flesgebruik en bepaalde voedingsgewoonten eerder met een hoger risico samenhingen. Ook het gebruik van fluoridetandpasta bleek een belangrijke beschermende factor. Opnieuw wordt hiermee duidelijk dat tandcariës een multifactorieel probleem is, waarin voeding, mondhygiëne en omgevingsfactoren samen het risico bepalen.

De studie kan je hier lezen.

Ooit schreef ik trouwens voor de Belgische Vereniging voor Lactatiekundigen samen met Prof. Dominique Declercq (kindertandartse) en Bregje Hoogmartens (preverbaal logopediste) een heel uitgebreid artikel over mondgezondheid tijdens de borstvoeding. Het artikel kan je hier nog eens downloaden.

2/ Borstvoeding en postpartumdepressie

Zowel online lees of hoor je soms dat vrouwen stoppen met borstvoeding geven "voor hun mentale gezondheid". Ik ga hier uiteraard niet in op persoonlijke keuzes, want ik vertrouw erop dat vrouwen dat helemaal zelf kunnen beslissen, maar ik vind het wel interessant om eens na te denken of borstvoeding, op populatieniveau dan, werkelijk een probleem is voor je mentale gezondheid. Er verscheen net een grote studie die keek naar het verband tussen borstvoeding en postpartumdepressie. In deze longitudinale analyse bij meer dan 2000 moeders bleek dat vrouwen die exclusief borstvoeding gaven één maand na de bevalling een duidelijk lagere kans hadden op symptomen van postpartumdepressie drie maanden na de geboorte, vergeleken met moeders die combinatievoeding of uitsluitend kunstvoeding gaven. Opvallend was dat deze associatie niet beïnvloed werd door de oorspronkelijke intentie van de moeder om exclusief borstvoeding te geven. Uiteraard moeten we voorzichtig blijven met de interpretatie. Zo’n studie toont een verband, maar bewijst natuurlijk niet dat borstvoeding postpartumdepressie voorkomt. Wat ze wél onderstreept, is hoe belangrijk goede ondersteuning rond borstvoeding kan zijn. Niet omdat borstvoeding een wondermiddel zou zijn voor mentale gezondheid, maar omdat het deel uitmaakt van een bredere context van zorg, ondersteuning en herstel in die kwetsbare periode na de geboorte.

Je kan de studie gratis lezen via deze link.

3/ Aanwezigheid van zware metalen in voedingsmiddelen voor baby's en jonge kinderen.

Soms krijg ik vragen van ouders die zich zorgen maken over mogelijke verontreiniging in babyproducten of in voeding voor jonge kinderen. Zeker na de laatste verontreinigingen in kunstmelk, zit dat wat meer vooraan in ons geheugen. Die bezorgdheid is begrijpelijk, en ze komt ook regelmatig terug in de wetenschappelijke literatuur. Zo werd net een review gepubliceerd waarin de aanwezigheid van zware metalen in commerciële babyvoeding geanalyseerd werd. In verschillende producten werden sporen van metalen zoals arseen, lood, cadmium en kwik aangetroffen. Sommige categorieën, zoals producten op basis van rijst of bepaalde visproducten, bleken gemiddeld hogere concentraties te bevatten. Dat is op zich geen volledig nieuwe bevinding. We weten al langer dat deze stoffen via bodem, water en landbouwketens in onze voeding terechtkomen, en dus ook in producten die speciaal voor jonge kinderen worden gemaakt.

Tegelijk is het belangrijk om deze resultaten in perspectief te plaatsen. Dit betekent niet dat ouders nu geen babyproducten meer zouden mogen kopen. Zware metalen komen namelijk ook voor in gewone voedingsmiddelen die we dagelijks eten. Bovendien blijven producenten individueel binnen de geldende wettelijke limieten en worden deze producten ook gecontroleerd. Wat deze studie wél opnieuw onderstreept, is hoe belangrijk variatie in het voedingspatroon van jonge kinderen is. Wanneer een kind steeds dezelfde producten krijgt, bijvoorbeeld vaak rijstproducten of regelmatig dezelfde visgebaseerde maaltijden, kan de blootstelling aan één specifiek metaal oplopen. Door te variëren in voedingsmiddelen en verschillende eiwitbronnen aan te bieden, spreid je dat risico en verklein je de kans op hogere blootstelling aan één bepaald zwaar metaal.

De review vind je hier.

4/ Kunstmelk op basis van extensieve eiwithydrolysaten en eetgedrag op oudere leeftijd.

Soms krijg ik vragen van ouders over moeilijk eetgedrag bij jonge kinderen. Vaak zoeken we de oorzaak pas wanneer een peuter selectief begint te eten, maar sommige invloeden kunnen mogelijk al veel vroeger in het leven een rol spelen. Een recente studie bij kinderen met een gediagnosticeerde koemelkeiwitallergie keek bijvoorbeeld naar de langetermijneffecten van voeden met extensief gehydrolyseerde kunstmelk. De onderzoekers zagen dat kinderen die lange tijd deze kusntmelk kregen later vaker kenmerken van “food fussiness” vertoonden en ook meer geneigd waren om verspreid over de dag te blijven drinken. Beide patronen worden in de literatuur gelinkt aan moeilijker eetgedrag.

Moeilijk eetgedrag heeft natuurlijk veel mogelijke oorzaken, maar deze studie suggereert dat ook vroege voedingsblootstelling een rol kan spelen. Heel specifiek, ben ik zelf bijvoorbeeld altijd wat voorzichtig met het inzetten van kunstmelk op basis van extensieve eiwithydrolysaten, onder meer omdat deze producten een uitgesproken smaak hebben die mogelijk invloed kan hebben op de smaakontwikkeling. Hoewel de studie waar we het hier over hebben, uitgevoerd werd bij kinderen met een bevestigde koemelkeiwitallergie, lijkt ze toch opnieuw te benadrukken dat we deze kusntmelk best doelgericht gebruiken en niet wanneer kinderen het mogelijks niet nodig hebben.

De studie kan je via deze link nalezen.